ભારત નું એ મહાનગર, જેને પોર્ટુગાલ એ બ્રિટેન ને આપી દીધું હતું દહેજ માં

પશ્ચિમ ભારતનો દરિયાકાંઠો 17 મી સદીના મધ્યભાગ સુધી પોર્ટુગીઝ સામ્રાજ્ય હેઠળ હતો. પરંતુ ત્યારબાદ અંગ્રેજોએ અહીં તેનો કબજો શરૂ કર્યો. બ્રિટિશરોએ આ કાંઠાનો કબજો મેળવવાની વાર્તા ખૂબ જ રસપ્રદ છે. હકીકતમાં, પોર્ટુગીઝ રાજવીઓએ બ્રિટીશ રોયલ્ટી બોમ્બે અને દહેજમાં કેટલાક અન્ય ટાપુઓને આપ્યા હતા. બંને રાજવીઓ વચ્ચેના લગ્ન ઈતિહાસિક હતા. કારણ કે આ લગ્ન પ્રેમ કે લગ્ન નહીં પણ રાજકીય સંધિ હતી. ચાલો જાણીએ બોમ્બે (વર્તમાન મુંબઈ) ના ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલી કેટલીક રસપ્રદ વાતો.

પાણીપતની પહેલી લડાઇ જીત્યા પછી મોગલ રાજવંશ, ભારતની દિલ્હી સલ્તનત પર શાસન કરવા લાગ્યા. 1530 માં હુમાયુ રાજગાદી પર ચઢતાંની સાથે જ ગુજરાતના સુલતાન બહાદુર શાહ ની ખ્યાતિ વધી ગઈ. સુલતાન બહાદુર શાહે પોર્ટુગીઝ એડમિરલ સાથે તેના મુખ્ય દૂત શાહ ખ્વાજાને વસઈ સહિત બોમ્બેના સાત ટાપુઓ પર કરાર મોકલ્યા હતા. બોમ્બે સહિત સાત ટાપુઓ 1535 માં શાંતિ કરાર હેઠળ 1535 માં પોર્ટુગલને સોંપવામાં આવ્યા હતા અને અહીંથી મુસ્લિમ શાસનનો અંત આવ્યો હતો.

તે સમયે આ ક્ષેત્ર દરિયાઇ સૈન્ય, દરિયાઇ વેપાર અને સરહદ સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ ખૂબ મહત્વનું હતું. આવી સ્થિતિમાં અંગ્રેજો પણ તેની નજરમાં હતા. 1612 માં જ્યારે પોર્ટુગીઝથી બ્રિટિશરોએ સ્વાલીની લડાઇ જીતી હતી, ત્યારે પોર્ટુગીઝ સામ્રાજ્ય બોમ્બે ટાપુ સહિત પશ્ચિમ ભારતના દરિયાકાંઠેથી હચમચી ઉઠ્યું હતું. આ વિજય પછી, તે બ્રિટીશ અને પોર્ટુગીઝો વચ્ચે સર્વોપરિતાની લડાઈનું કેન્દ્ર બન્યું.

પોર્ટુગીઝે અરબી સમુદ્રમાં મહીમાની ખાડી સુધી નજર રાખવા માટે બાંદ્રામાં વોચટાવર બનવ્યો હતો, જ્યાં બંદૂકોવાળા સૈનિકો પણ ગોઠવવામાં આવ્યા હતા. બ્રિટિશ સામ્રાજ્યની સુરત કાઉન્સિલએ 1652 માં પ્રસ્તાવ મૂક્યો કે ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીએ પોર્ટુગલથી બોમ્બે ખરીદવું જોઈએ. પોર્ટુગલના રાજા જોન ચતુર્થ થી બોમ્બે ખરીદવાના પ્રયાસના પરિણામમાં રાજાની પુત્રીના લગ્ન બ્રિટીશ રાજા સાથે થયાં.

1661 માં બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના કિંગ ચાર્લ્સ દ્વિતિય સાથે પ્રિન્સેસ કેથરિન બ્રગન્ઝાના લગ્નને બોમ્બે સહિત અન્ય ટાપુઓ પર દહેજ તરીકે 5 લાખ યુરો સાથે અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું.

આ લગ્ન રાજકીય સમાધાન હોવા છતાં બ્રિટીશ શાસનમાં બોમ્બે વિકસ્યું. પોર્ટુગીઝ સમયે બોમ્બેનો મુખ્ય વેપાર માત્ર નાળિયેર અને જૂટનો હતો, પરંતુ બ્રિટીશ સામ્રાજ્યમાં બોમ્બે દક્ષિણ એશિયાનું સૌથી મોટું વેપાર કેન્દ્ર બન્યું હતું.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *